Millî Mücadele
Hazırlık döneminden Lozan’a uzanan süreci neden–sonuç ve kronoloji ilişkisiyle öğrenin.
Konuya genel bakış
Millî Mücadele, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasındaki işgallere karşı yerel direnişlerin millî bir programa dönüşmesi, düzenli ordunun kurulması ve bağımsızlığın uluslararası alanda tanınması sürecidir.
Önce bu çerçeveyi kurun
- Genelge ve kongreleri kararları ve millî egemenlik vurgularıyla eşleştirin.
- Cepheleri komutan, antlaşma ve siyasi sonuçlarıyla birlikte öğrenin.
- Askerî başarıların ardından gelen diplomatik gelişmeleri neden–sonuç zinciriyle kurun.
Hazırlık dönemi ve millî örgütlenme
Mustafa Kemal’in 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışı örgütlü mücadelenin başlangıcı kabul edilir. Havza Genelgesi ile işgallere karşı protestolar teşvik edilmiş, Amasya Genelgesi ile mücadelenin gerekçesi, amacı ve yöntemi açıklanmıştır.
Erzurum Kongresi bölgesel toplanmasına rağmen millî kararlar almış; Sivas Kongresi’nde yararlı cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti çatısı altında birleştirilmiştir. Amasya Görüşmeleri, İstanbul Hükûmetinin Temsil Heyetini tanıması bakımından önemlidir.
TBMM’nin açılması ve cepheler
23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılmasıyla millî egemenliğe dayanan yeni bir siyasi merkez oluşmuştur. Meclis yasama ve yürütme yetkilerini kendisinde toplamış, düzenli orduya geçişle askerî mücadele tek merkezden yürütülmüştür.
Doğu Cephesi Gümrü Antlaşması ile kapanmış, Güney Cephesi’nde halk direnişi öne çıkmış, asıl belirleyici savaşlar Batı Cephesi’nde Yunan kuvvetlerine karşı yapılmıştır. I. ve II. İnönü, Kütahya–Eskişehir, Sakarya ve Büyük Taarruz sıralaması birlikte öğrenilmelidir.
Askerî zaferden diplomatik tanınmaya
Sakarya Meydan Muharebesi savunmadan taarruza geçişin dönüm noktasıdır. Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi sonrasında işgal kuvvetleri Anadolu’dan çıkarılmıştır.
Mudanya Ateşkes Antlaşması silahlı çatışmayı sona erdirmiş ve Doğu Trakya savaşılmadan alınmıştır. Lozan Barış Antlaşması yeni Türk devletinin bağımsızlığını uluslararası alanda tanıyan temel belge olmuştur.
KPSS’de dikkat etmeniz gerekenler
Kongrelerin toplandığı yerden çok kararların ilk kez nerede alındığına dikkat edin.
Bir antlaşmanın askerî mi siyasi mi olduğunu ve hangi cepheyi kapattığını birlikte öğrenin.
‘İlk’, ‘tek’, ‘son’ ifadeleri tarih sorularında ayırt edicidir; kronoloji çizelgesi kullanın.
Kavramı uygulamada görün
‘Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.’ kararı millî egemenlik düşüncesini vurgular.
Bütün millî cemiyetlerin tek çatı altında birleşmesi mücadelede birlik sağlamıştır.
Askerî zafer sonrası imzalanan ateşkesle Doğu Trakya savaşılmadan teslim alınmıştır.
Bölgesel toplanmasına rağmen millî kararlar alan kongre hangisidir?
Cevabı göster
Erzurum Kongresi’dir. Toplanış amacı bölgesel, aldığı kararlar millî niteliktedir.