Paragraf
Ana düşünceyi, yardımcı düşünceleri ve paragrafın yapısını sistemli biçimde çözümleyin.
Konuya genel bakış
Paragraf soruları bilgi ezberinden çok okuduğunu anlama, çıkarım yapma ve metnin sınırları içinde kalma becerisini ölçer. Hızın temeli acele etmek değil, soru türüne uygun okuma yapmaktır.
Önce bu çerçeveyi kurun
- Soru kökünde istenen görevi belirleyin: ana düşünce, çıkarım, yapı veya anlatım.
- Cevabı kişisel bilginizden değil yalnızca paragraftan çıkarın.
- Metnin tamamını kapsamayan dar veya aşırı kesin seçeneklere dikkat edin.
Konu, ana düşünce ve başlık
Konu, paragrafın ‘neden söz ettiğini’; ana düşünce ise yazarın bu konu hakkında ‘ne söylediğini’ gösterir. Konu birkaç sözcükle, ana düşünce tam bir yargıyla ifade edilir. Başlık da konuyu ve ana düşünceyi mümkün olduğunca birlikte kapsamalıdır.
Ana düşünceyi bulurken giriş ve sonuç cümleleri yol gösterir; ancak yalnız son cümleyi işaretlemek doğru değildir. Seçilen yargı bütün paragrafı kapsamalıdır.
Yardımcı düşünce ve çıkarım
Yardımcı düşünceler ana düşünceyi açıklayan, örnekleyen veya kanıtlayan ayrıntılardır. ‘Ulaşılamaz’ sorularında seçenekteki her ayrıntının metinde bir karşılığı olup olmadığını kontrol edin.
Çıkarım, paragrafta açıkça yazmayan fakat verilenlerden zorunlu olarak ulaşılabilen yargıdır. Olası görünen her yorum çıkarım değildir; metnin desteği şarttır.
Paragrafın yapısı ve akışı
Giriş cümlesi kendinden önceki bir yargıya bağlı değildir; ‘çünkü, ancak, bu nedenle, böylece’ gibi bağlayıcılarla başlaması çoğu zaman beklenmez. Gelişme bölümünde düşünce açıklanır, sonuçta toparlanır.
Cümle yerleştirme ve akış bozan cümle sorularında zamirler, bağlaçlar, zaman sırası ve konu devamlılığı izlenmelidir. Bir cümle dil bilgisel olarak uyumlu olsa bile düşünce zincirini bozabilir.
KPSS’de dikkat etmeniz gerekenler
Önce soru kökünü okuyup ne aradığınızı bilin; sonra paragrafı amaçlı okuyun.
‘Değinilmemiştir’ sorularında seçenekleri metindeki karşılıklarıyla tek tek eleyin.
Aşırı genelleme yapan ‘her zaman, yalnızca, tamamen’ ifadelerini metin açıkça desteklemiyorsa işaretlemeyin.
Kavramı uygulamada görün
Bir paragraf farklı örnekler verse de bütün örneklerin bağlandığı ortak sonuç ana düşüncedir.
Önceki ve sonraki cümle aynı kavramı sürdürürken araya başka bir konu giriyorsa düşünce akışı bozulur.
Bir paragrafta örneklerin tümü teknoloji kullanımının bilinçli olması gerektiğini gösteriyorsa ana düşünce nasıl kurulmalıdır?
Cevabı göster
Örneklerin ayrıntısına takılmadan hepsini kapsayan ‘Teknoloji, yarar sağlayabilmesi için bilinçli ve ölçülü kullanılmalıdır.’ benzeri bir yargı kurulmalıdır.